{"id":916,"date":"2025-08-11T12:23:17","date_gmt":"2025-08-11T12:23:17","guid":{"rendered":"https:\/\/wojnarowska.blog\/?p=916"},"modified":"2025-08-11T12:24:16","modified_gmt":"2025-08-11T12:24:16","slug":"aleksandra-palasek-gdy-ucichna-deby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/2025\/08\/11\/aleksandra-palasek-gdy-ucichna-deby\/","title":{"rendered":"ALEKSANDRA PALASEK „GDY UCICHN\u0104 D\u0118BY”"},"content":{"rendered":"\n

A kto inny m\u00f3g\u0142by ci\u0119 skrzywdzi\u0107 jak nie ludzie?<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Czy zastanawia\u0142_\u015b si\u0119 kiedy\u015b, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie, kiedy kazano ucichn\u0105\u0107 drzewom, rzekom, jeziorom i wielu innym, kt\u00f3rzy tak ochoczo przemawiali do umys\u0142\u00f3w s\u0142owia\u0144skich dusz? Co dzia\u0142o si\u0119 w sercach ludzkich, kiedy nagle to, w co wierzyli, okaza\u0142o si\u0119 b\u0142\u0119dne i zakazano im nawet o tym my\u015ble\u0107? Wiara w b\u00f3stwa, te dobre i te z\u0142e, by\u0142a opok\u0105 i drogowskazem dla ka\u017cdego cz\u0142owieka. Dzisiaj nazwaliby\u015bmy ich mo\u017ce zacofanymi i ciemnymi, ale oni w swojej wierze widzieli jasn\u0105 drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 trzeba kroczy\u0107. I jak to zwykle bywa, niekt\u00f3rymi wierzeniami mo\u017cna si\u0119 zachwyca\u0107, inne uzna\u0107 za absurdalne, ale niezaprzeczalnie by\u0142y istotnym elementem \u015bwiata, kt\u00f3ry brutalnie zniszczono. I w\u0142a\u015bnie w takim momencie poznajemy S\u0142aw\u0119 i Gniewomira, kt\u00f3rzy trac\u0105 nie tylko dom, ale tak\u017ce siebie.<\/p>\n\n\n\n

Gniewomirze, naprawd\u0119 chcia\u0142by\u015b opu\u015bci\u0107 to miejsce? (…) Przecie\u017c tu jest tak pi\u0119knie.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Nasi bohaterowie \u017cyli sobie otoczeni przez ludzi i przyrod\u0119, kt\u00f3rych znali. Mo\u017ce nie wszystko by\u0142o kolorowe, a niekt\u00f3re aspekty \u017cycia przyt\u0142aczaj\u0105ce, ale mieli siebie i swoje ogromne przywi\u0105zanie. Wraz z wiekiem widzieli, \u017ce zaczyna \u0142\u0105czy\u0107 ich co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko przyja\u017a\u0144 i to by\u0142o najpi\u0119kniejsze, co mog\u0142o ich spotka\u0107. Niekt\u00f3rzy nie mieli nawet tego. C\u00f3\u017c pocz\u0105\u0107, kiedy \u015bwiat nie pyta nas o pozwolenie, tylko zmienia diametralnie nasze plany, a to, co wydawa\u0142o si\u0119 sta\u0142e i odwieczne, zosta\u0142o starte na miazg\u0119, zdeptane i odrzucone. S\u0142awa i Gniewomir zostali rozdzieleni, a dalsze ich losy zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z czym\u015b, co by\u0142o dla nich niezrozumia\u0142e. \u015awiat, kt\u00f3ry znali przestawa\u0142 istnie\u0107 i nikt nie zada\u0142 sobie trudu wyt\u0142umaczenia im nowych regu\u0142. W imi\u0119 czego? Podobno w imi\u0119 lepszego i jedynego boga. A tak naprawd\u0119 w imi\u0119 w\u0142adzy, wi\u0119kszo\u015bci i popularno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Jomsborg to wolne miasto. \u017byj\u0105 tu chrze\u015bcijanie, ludzie starej wiary, ale i przyp\u0142ywaj\u0105cy z innych kraj\u00f3w, gdzie wyznaj\u0105 innych bog\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Zmieniaj\u0105cy si\u0119 \u015bwiat za panowania Boles\u0142awa Chrobrego nie by\u0142 przyjaznym miejscem, w kt\u00f3rym mo\u017cna czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie. By\u0142o tak wiele pogl\u0105d\u00f3w na to, co oznacza „zmiana na lepsze”, i\u017c trudno m\u00f3wi\u0107 o jakiejkolwiek jednomy\u015blno\u015bci. A to, co wymuszone si\u0142\u0105 i gro\u017ab\u0105 trudno zaliczy\u0107 do osi\u0105gni\u0119\u0107 \u00f3wczesnego \u015bwiata. Wielu by\u0142o takich, kt\u00f3rzy pod przykrywk\u0105 podda\u0144stwa i przyj\u0119cia nowej wiary, ci\u0105gle praktykowali to, co od wiek\u00f3w nakazywa\u0142a im tradycja. Bo \u017cadne zmiany nie dziej\u0105 si\u0119 z dnia na dzie\u0144, ale potrzeba czasu i dobrych argument\u00f3w, aby je urzeczywistni\u0107. \u015aredniowiecze jednak nie nale\u017ca\u0142o do zbytnio pokojowych i wyrozumia\u0142ych epok. Jak w takich realiach S\u0142awa i Gniewko mogli ochroni\u0107 si\u0119 przed brutalno\u015bci\u0105, wrogo\u015bci\u0105 i odnale\u017a\u0107 drog\u0119 powrotn\u0105 do siebie, kiedy ka\u017cda z dr\u00f3g wi\u0105za\u0142a si\u0119 z niebezpiecze\u0144stwem, walk\u0105 i wieloma znakami zapytania. A tym najwa\u017cniejszym pytaniem by\u0142o to, czy jeszcze kiedykolwiek si\u0119 spotkaj\u0105. <\/p>\n\n\n\n

„Gdy ucichn\u0105 d\u0119by” to taka opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra form\u0105 i tematyk\u0105 przypomina legend\u0119. Mamy w niej elementy i postacie historyczne, ale tak\u017ce zjawiska, kt\u00f3re trudno logicznie wyt\u0142umaczy\u0107. Czujemy atmosfer\u0119 minionych czas\u00f3w, aby mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski na tematy bliskie nam r\u00f3wnie\u017c dzisiaj, takie jak wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, poszanowanie drugiego cz\u0142owieka, zemsta czy wyg\u00f3rowane ambicje. Nie jest to powie\u015b\u0107 z gatunku tych porywaj\u0105cych, emocjonalnych i wielow\u0105tkowych, ale ma w sobie ciekawy i zaskakuj\u0105cy obraz czas\u00f3w dawno minionych. Kto by pomy\u015bla\u0142, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo rodzi\u0142o si\u0119 w takich b\u00f3lach, a tyle pi\u0119knych wierze\u0144 odesz\u0142o w zapomnienie? Doszuka\u0142am si\u0119 w niej pewnych nie\u015bcis\u0142o\u015bci, je\u015bli chodzi o daty panowania wspomnianych w\u0142adc\u00f3w i warto by\u0142oby wspomnie\u0107 o poczynionych zmianach (na potrzeby fabu\u0142y) cho\u0107by w pos\u0142owiu. W ko\u0144cu trzeba wiedzie\u0107, kiedy ucich\u0142y d\u0119by, kto i kiedy je zag\u0142uszy\u0142. Historia zobowi\u0105zuje. <\/p>\n\n\n\n

Polecam mi\u0142o\u015bnikom legend, poda\u0144 i kr\u00f3tszych opowie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

*Wszystkie cytaty pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki Gdy ucichn\u0105 d\u0119by<\/em>, Aleksandra Palasek, Wydawnictwo WasPos, 2025<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A kto inny m\u00f3g\u0142by ci\u0119 skrzywdzi\u0107 jak nie ludzie? Czy zastanawia\u0142_\u015b si\u0119 kiedy\u015b, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie, kiedy kazano ucichn\u0105\u0107 drzewom, rzekom, jeziorom i wielu innym, kt\u00f3rzy tak ochoczo przemawiali do umys\u0142\u00f3w s\u0142owia\u0144skich dusz? Co dzia\u0142o si\u0119 w sercach ludzkich, kiedy nagle to, w co wierzyli, okaza\u0142o si\u0119 b\u0142\u0119dne i zakazano im nawet o tym my\u015ble\u0107? […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":919,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13,19],"tags":[136,137,87],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=916"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":923,"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916\/revisions\/923"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wojnarowska.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}